CZĘŚĆ 4

Pani Kaczmarek nie zdążyła dokończyć zdania, bo matka osunęła się na krzesło.

— To nie tak — wyszeptała.

Ojciec patrzył na nią, jakby usłyszał jej głos po raz pierwszy tego dnia.

— Jakie pieniądze? — zapytałam.

Matka zacisnęła palce na brzegu stołu. Lakierowane drewno skrzypnęło pod jej paznokciami.

— Babcia zostawiła nam więcej, niż wiedziałaś.

— Nam?

— Mnie i twojemu ojcu. Gina nie mogła się dowiedzieć.

Gina odwróciła się gwałtownie.

— O czym ty mówisz?

Pani Kaczmarek otworzyła cienką teczkę.

— Po śmierci państwa matki znaleziono rachunek oszczędnościowy. Zgodnie z testamentem środki miały zostać podzielone po równo między obie wnuczki. Jednak trzy dni przed formalnym otwarciem testamentu wypłacono je w dwóch transzach.

— Ile? — zapytałam.

— Dwadzieścia osiem tysięcy złotych.

W kuchni zrobiło się tak cicho, że usłyszałam kapanie wody z kranu.

— To były pieniądze babci? — spytała Gina.

Matka spuściła głowę.

— Wzięliśmy je na poczet twojej kwiaciarni.

— Powiedzieliście, że dostałam całą swoją część spadku!

— Chcieliśmy ci pomóc — powiedział ojciec.

— A Alicja?

Matka spojrzała na mnie.

— Twój dom był wart więcej.

To zdanie przecięło mnie ostrzej niż wyznanie o podpisach.

Nie chodziło o to, że mnie nie kochali. Najgorsze było to, że od dawna mieli gotową odpowiedź na każde moje pytanie. Gdy Gina potrzebowała pieniędzy, nazywali to miłością. Gdy ja czegoś potrzebowałam, nazywali to rozsądkiem.

— Podpisałaś wypłatę? — zapytałam.

Matka skinęła głową.

— Ojciec powiedział, że oddamy ci po sprzedaży restauracji.

— Restauracja nie była wasza.

— Wiem.

To krótkie przyznanie zabrzmiało ciężej niż wszystkie jej wcześniejsze usprawiedliwienia.

Marek nagle sięgnął po kopertę z dokumentami.

— Skoro i tak sprzedaje ten dom, to może przestańmy robić przedstawienie.

Pani Kaczmarek zabrała mu papiery sprzed nosa.

— Proszę tego nie dotykać.

— Nie może pani traktować mnie jak złodzieja.

— Nie muszę. Dokumenty robią to za mnie.

Gina podeszła do niego.

— Powiedz im, gdzie są pieniądze z kasy restauracji.

Marek cofnął się.

— Zainwestowałem.

— W co?

Nie odpowiedział.

Gina spojrzała na jego kieszeń, potem na matkę.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Mój syn wrócił spod domu dziadka bez buta, a kiedy wspomniałem o policji, mój ojciec nagle przestał udawać troskę

— On kupił mieszkanie na wynajem. Na swoje nazwisko.

Marek rzucił jej pełne wściekłości spojrzenie.

— Bez tego mieszkania nie mielibyśmy gdzie mieszkać.

— A gdzie miała mieszkać Alicja, gdyby bank przyjął ten dokument? — zapytała Gina.

Pierwszy raz stanęła po mojej stronie. Nie wystarczyło to, by cofnąć szkody, ale wystarczyło, by zrozumieć, że jej małżeństwo było kolejną wersją tego samego układu: ktoś brał, a ktoś inny miał milczeć.

Marek wyszedł na schody i zadzwonił po samochód. Gina nie poszła za nim.

— Nie mam dokąd wrócić — powiedziała.

— Masz mieszkanie matki.

— Mama oddała je bankowi jako zabezpieczenie.

Spojrzałam na rodziców.

Ojciec położył dłonie na stole.

— Nie wiedzieliśmy, że Gina sfałszuje podpis.

— Ale wiedzieliście, że bank dostał moje nazwisko.

— Chciałem to naprawić.

— Kiedy?

Otworzył usta, lecz tym razem odpowiedział uczciwie.

— Po sprzedaży restauracji.

— A gdyby sprzedaż się udała?

— Oddałbym pieniądze.

— Nie pytam o pieniądze.

Ojciec spojrzał na mnie. W jego twarzy po raz pierwszy nie było złości, tylko zmęczenie człowieka, który zbyt długo bronił własnej decyzji.

— Bałem się przyznać, że wybrałem źle — powiedział.

— Wybierałeś źle przez całe moje dzieciństwo.

Matka zaczęła płakać.

— Nie wiedziałam, jak być sprawiedliwa wobec was obu.

— Więc przestałaś być sprawiedliwa wobec mnie.

Akt sprzedaży podpisaliśmy następnego ranka w kancelarii. Fundacja przelała pieniądze, a na kopii dokumentu pojawiła się pieczęć potwierdzająca, że dom babci nie jest obciążony żadnym kredytem.

Zanim złożyłam podpis, Gina zatrzymała moją rękę.

— Nie proszę cię o pieniądze — powiedziała. — Chcę tylko powiedzieć, że to ja podpisałam te formularze.

— Wiem.

— Marek mówił, że jeśli odmówię, zostawi mnie bez niczego. Potem uwierzyłam, że skoro ty zawsze sobie radzisz, możesz ponieść jeszcze jeden ciężar.

— Nie zawsze sobie radziłam. Po prostu nikt nie zauważał, kiedy nie miałam już siły.

Gina skinęła głową, a potem podpisała oświadczenie, w którym przyznała się do podrobienia podpisów. Nie zrobiła tego dla mnie. Zrobiła to, bo Marek próbował zrzucić wszystko na nią, gdy dowiedział się, że fundacja zapłaciła za dom i że nie ma już czego od niego wyciągnąć.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Mąż zamknął mnie w toalecie podczas wesela, żebym nie zepsuła uroczystości jego siostry — wtedy jego uśmiech zniknął

To był jej pierwszy samodzielny krok od lat.

Nie wystarczył, by uratować małżeństwo. Marek zatrzymał mieszkanie, ale Gina wyprowadziła się od niego z jedną walizką i podjęła pracę w kuchni małej kawiarni. Sama spłacała swoją część zobowiązań. Nie zamieszkała u mnie.

Rodzice wynajęli niewielkie mieszkanie przy dworcu, opłacane częściowo z emerytury i częściowo z pieniędzy, które odzyskali po sprzedaży samochodu. Przez kilka tygodni ojciec nie dzwonił.

Potem przyszedł do fundacji, kiedy trwało malowanie dawnej kuchni babci.

Miał w ręku metalową puszkę po herbacie. Pamiętałam ją. Babcia trzymała w niej guziki, kluczyki i stare rachunki.

— Znalazłem to w piwnicy — powiedział.

Otworzyłam puszkę. W środku leżał mały zeszyt babci, kilka rachunków i koperta z moim imieniem.

Pismo było drżące, ale wyraźne.

„Alicjo, jeśli kiedyś wszyscy zaczną mówić, że dom jest ważniejszy od człowieka, pamiętaj, że dom ma służyć ludziom. Nie pozwól jednak, by ktoś pomylił służenie z oddawaniem siebie.”

Ojciec przeczytał te słowa przez moje ramię.

— Ona wiedziała — powiedział.

— Babcia widziała więcej, niż wam się wydawało.

— Mogę ci jakoś pomóc przy pracowni?

Pytanie było małe. Nie naprawiało dzieciństwa, nie zwracało pieniędzy i nie wymazywało podpisu z bankowych dokumentów.

Ale nie było żądaniem.

— W sobotę trzeba złożyć stoły — odpowiedziałam. — Jeśli chcesz, możesz przyjść.

Przyszedł.

Nie przyniósł rad ani pretensji. Przez trzy godziny skręcał drewniane stoły pod okiem dzieci, które miały później malować przy nich pierwsze obrazki. Kiedy pomylił śrubki, poprosił o pomoc zamiast udawać, że wszystko wie.

Matka nie pojawiła się tego dnia. Zadzwoniła dopiero wieczorem.

— Czy mogę kiedyś zobaczyć tę salę?

— Możesz. Ale nie po to, żebyś dostała klucze.

— Rozumiem.

Po drugiej stronie zapadła cisza.

— Alicjo?

— Tak?

— Czy mogę przyjść jako twoja matka, a nie jako ktoś, kto czegoś potrzebuje?

Zamknęłam zeszyt babci i przesunęłam go na środek stołu.

— Możesz spróbować.

Tydzień później Gina przyniosła do pracowni stare doniczki z zamkniętej kwiaciarni. Część była pęknięta, ale dzieci pomalowały je tak, że każda wyglądała inaczej.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Przyłapałam męża pod luksusowym hotelem z jego wspólniczką, lecz gdy zobaczył dokumenty, nagle pobladł

Nie odzyskałam pieniędzy z konta babci. Bank potrącił część środków na pokrycie formalnych kosztów, a resztę podzielono zgodnie z testamentem. Moja połowa trafiła do fundacji na zakup farb, gliny i pieca do ceramiki.

Nie zrobiłam tego, żeby rodzina poczuła się winna.

Zrobiłam to, bo właśnie tam widziałam sens domu babci.

W dawnej kuchni, pod zielonymi kafelkami, zawiesiliśmy tabliczkę z jej imieniem. Dzieci pisały na niej kredą swoje pomysły, a pod spodem ktoś narysował wielkie, krzywe słońce.

Ojciec przyszedł w dniu otwarcia z ostatnim kartonem porcelany, który matka zabrała z dawnego domu.

— Znalazłem jeden cały talerz — powiedział.

— Możecie go zostawić w kuchni.

— Nie dla nas?

— Dla dzieci. Niech używają go do mieszania farb.

Uśmiechnął się smutno.

— Babcia by się śmiała.

— Pewnie tak.

Gdy odszedł, wzięłam talerz i postawiłam go obok puszki po herbacie. Na białej porcelanie odbijały się kolorowe plamy z pierwszych zajęć.

Wtedy weszła mała dziewczynka z pędzlem w dłoni.

— Pani Alicjo, mogę namalować na nim cały ogród?

Spojrzałam na talerz, który kiedyś należał do rodziny przekonanej, że wszystko można podzielić według zasług i długów.