CZĘŚĆ 4 — Mąż twierdził, że na Północy pracuje czterdzieści pięć dni, lecz po słowach przyjaciółki jego uśmiech nagle zgasł

CZĘŚĆ 4

— Nasza córka ma wadę serca — powiedziała Marina. — Operacja była zaplanowana na jesień.

Giennadij ruszył ku niej, ale zatrzymał się przy biurku notariusza.

— Marina, nie mieszaj w to dzieci.

— To ty je wmieszałeś, kiedy zabrałeś pieniądze z ich konta.

Chłopiec w czerwonej czapce podniósł głowę.

— Mamo, tata mówił, że pieniądze są w banku.

Marina zamknęła oczy. Jej twarz była tak blada, że jasny szalik wydawał się przy niej niemal kolorowy.

— Były — powiedziała. — Dopóki nie przelał ich na rachunek związany z mieszkaniem.

Giennadij uderzył dłonią w blat.

— To był tylko tymczasowy przelew!

— Na dwieście czterdzieści tysięcy? — zapytałam.

— Miałem to oddać.

— Kiedy?

— Po sprzedaży domu.

Notariusz podniósł wzrok znad dokumentów.

— Panie Rogow, radzę przestać składać wyjaśnienia bez konsultacji.

— Nie potrzebuję rad.

— Właśnie dlatego jest pan w tej sytuacji.

Giennadij spojrzał na mnie. Nie było w tym spojrzeniu skruchy. Było wyliczanie. Jakby próbował sprawdzić, ile jeszcze mogę stracić, zanim zgodzę się ratować jego plan.

— Swieta, posłuchaj. Ja nie chciałem cię skrzywdzić.

— Chciałeś sprzedać nasz dom bez mojej zgody.

— Chciałem zabezpieczyć przyszłość.

— Swoją.

— Dzieci też.

— A Antka?

Na to pytanie nie odpowiedział od razu.

Mój syn stał na korytarzu. Przyjechał z Elizą, kiedy zadzwoniłam do niego po spotkaniu u notariusza. Słyszał wszystko przez uchylone drzwi.

— Tata — powiedział — czy kiedykolwiek zamierzałeś mi pomóc?

Giennadij odwrócił się do niego.

— Nie rozumiesz, ile kosztowało mnie utrzymanie tej rodziny.

— Mamo utrzymywała ją codziennie.

Te słowa były proste, ale trafiły we mnie mocniej niż krzyk. Przez lata uważałam, że skoro Giennadij zarabia więcej, to jego nieobecność jest ceną, którą wszyscy musimy płacić. Teraz pierwszy raz ktoś nazwał rzeczy po imieniu.

Marina wyjęła z torebki mały notes.

— Mam jego wiadomości dotyczące przelewów — powiedziała. — I rachunki za mieszkanie. Nie chciałam cię skrzywdzić, Swietłano. Naprawdę nie wiedziałam, że nadal jesteście małżeństwem.

— Nie musisz mnie przepraszać za jego kłamstwa.

— Powinnam była sprawdzić.

— Powinnaś była uwierzyć, że człowiek, który ukrywa żonę przez trzynaście lat, może ukrywać również ciebie.

Marina spuściła głowę.

Giennadij zaczął chodzić po gabinecie. Jego buty zostawiały na podłodze mokre ślady.

— Wszystko się da naprawić — powiedział. — Mieszkanie sprzedamy, oddamy pieniądze, kredyt zostanie spłacony. Swieta, musisz tylko nie robić awantury.

Zaśmiałam się krótko. Nie z rozbawienia. Z niedowierzania.

— Ty nadal myślisz, że problemem jest awantura.

— A czym?

— Tym, że przez lata budowałeś dwa życia z pieniędzy wyciąganych z jednego.

Wzięłam z torebki kopię harmonogramu pracy i położyłam ją obok fałszywego pełnomocnictwa.

— Od dziś nie będziesz mówił, że byłeś na zmianie, kiedy odwiedzałeś Marinę. Nie będziesz mówił, że premia została obcięta, kiedy przelewałeś pieniądze na jej konto. Nie będziesz mówił, że mieszkanie jest dla nas, kiedy obciążałeś nasz dom.

— Chcesz rozwodu?

To pytanie zawisło w pokoju.

Przez siedemnaście lat wyobrażałam sobie tę chwilę. Zawsze widziałam siebie płaczącą, proszącą albo krzyczącą. Tymczasem czułam tylko zmęczenie, tak głębokie, jakby ktoś wyjął ze mnie wszystkie emocje i zostawił ich ciężar.

— Chcę, żebyś przestał mieć dostęp do mojego życia.

Giennadij pobladł.

— Bez pieniędzy z mojej pracy nie utrzymasz domu.

— Dom utrzymywałam ja.

Anton zrobił krok naprzód.

— Mamo, nie zostaniesz sama.

— Wiem.

Tego samego dnia bank zablokował wszystkie pełnomocnictwa. Notariusz anulował procedurę hipoteki i sporządził protokół dotyczący podpisu. Dokumenty dotyczące próby wyprowadzenia pieniędzy przekazał do odpowiedniej kancelarii, a ja po raz pierwszy od wielu lat nie prosiłam Giennadija, żeby „załatwił sprawę po cichu”.

Nie chciałam zemsty. Chciałam, żeby każdy rachunek wrócił do osoby, której został zabrany.

Marina zabrała dzieci do wynajętego pokoju u swojej siostry. Mieszkanie w Nowym Urengoju nie było już dla niej bezpiecznym marzeniem. Było dowodem na to, że Giennadij próbował kupić sobie rodzinę za cudze pieniądze.

— Co z operacją córki? — zapytałam ją kilka dni później.

Siedziałyśmy w poczekalni przychodni. Nad nami brzęczała lampa, a na kolanach trzymałam teczkę z wydrukami przelewów.

— Nie wiem — odpowiedziała. — Zostało za mało czasu.

— Pokaż mi rachunki.

Spojrzała na mnie ostrożnie.

— Dlaczego?

— Bo pracuję jako księgowa. I wiem, jak odzyskuje się pieniądze, kiedy ktoś próbuje ukryć ślady.

Nie uratowałam jej córki pieniędzmi z własnej kieszeni. Nie mogłam. Miałam kredyty, dom i własne życie do uporządkowania. Ale pomogłam zestawić przelewy, daty i umowy. Dzięki temu bank wstrzymał wypłatę środków z kredytu, a rachunek związany z mieszkaniem został zabezpieczony. Pieniądze, które Giennadij uważał za już utracone, nadal można było odzyskać.

Najbardziej zaskoczyło mnie to, że Marina nie chciała mieszkania.

— Nie chcę ścian kupionych za cudze łzy — powiedziała. — Chcę tylko pieniędzy na leczenie córki i spokoju dla dzieci.

Giennadij stracił oba mieszkania, zanim zdążył sprzedać którekolwiek. To, które kupił w Nowym Urengoju, musiało zostać sprzedane pod nadzorem banku, a pieniądze przeznaczono na spłatę zobowiązań i zwrot środków. Nasz dom pozostał wolny od hipoteki, bo fałszywy podpis został formalnie zakwestionowany.

Nie został nagle dobrym człowiekiem.

Próbował rozmawiać. Przynosił kwiaty. Dzwonił z dworca, z hotelu, spod naszego dawnego zakładu pracy. Za każdym razem zaczynał od słów:

— Swieta, przecież my tyle razem przeszliśmy.

Odpowiadałam:

— Właśnie dlatego wiem, ile kosztowało mnie twoje kłamstwo.

W końcu przestał przychodzić.

Rozwód nie był szybki ani elegancki. Były formularze, wyceny, rozmowy o rachunkach i pytania, na które nie chciałam odpowiadać przy obcych. Ale żadna z tych formalności nie bolała tak jak moment, kiedy zrozumiałam, że przez lata czekałam na człowieka, który pojawiał się w domu tylko wtedy, gdy miał już gotową kolejną wersję historii.

Antoni i Eliza znaleźli mieszkanie bez jego pieniędzy. Mniejsze, dalej od centrum, z krzywą podłogą w przedpokoju. Kiedy podpisywali umowę, syn zadzwonił do mnie.

— Mamo, mamy klucze.

— Udało się?

— Udało się bez niego.

W jego głosie nie było triumfu. Była ulga.

Jeszcze tego samego wieczoru przyniósł mi pudełko z zamrażarki. Znalazł je podczas opróżniania garażu. W środku leżały kotlety, które zrobiłam na kolejną „czterdziestopięciodniową zmianę”. Były owinięte papierem z małą naklejką w kształcie żółtej gwiazdy, żebym wiedziała, które są z serem.

Patrzyłam na tę naklejkę długo.

Potem nie wyrzuciłam kotletów do śmieci. Zaniosłam je Marinie i jej dzieciom. Chłopiec zjadł dwa, a dziewczynka tylko skubnęła panierkę, bo przed operacją nie miała apetytu.

— Są dobre — powiedział chłopiec.

— Robiłam je dla kogoś, kto nie umiał docenić, ile kosztuje czekanie — odpowiedziałam.

Marina spojrzała na mnie pytająco.

— A teraz?

Wzięłam pustą kartkę i zaczęłam wypisywać daty, kwoty oraz nazwiska osób, które mogły pomóc odzyskać pieniądze na leczenie.

— Teraz robię listę dla twojej córki.

Na górze kartki, obok pierwszego numeru telefonu, przykleiłam żółtą gwiazdę z opakowania kotletów.

Tym razem nie wskazywała drogi do niego.

Wskazywała, od czego zaczynamy ratować dziecko.