CZĘŚĆ 4 — Ojciec uderzył mnie po powrocie ze szpitala, a gdy kazałam im się wyprowadzić, jego twarz nagle stężała

CZĘŚĆ 4

Ktoś jeszcze czekał, aż stracę ten dom.

Marta zauważyła, jak Ryszard zakrywa telefon.

— Proszę go odłożyć na stół — powiedziała.

— To prywatna wiadomość.

— W takim razie nie ma powodu, żeby ją ukrywać.

Ryszard spojrzał na mnie.

— Nie pozwól, żeby obca kobieta urządzała nam życie.

— To nie ona urządziła mi życie — odpowiedziałam. — Ty zrobiłeś to za mnie przez dwanaście lat.

Wzięłam telefon z jego dłoni, zanim zdążył go schować do kieszeni. Nie musiałam czytać dalej. Wystarczyła nazwa nadawcy: kancelaria notarialna przy ulicy Słonecznej.

Marta poprosiła, żebym zadzwoniła pod numer widoczny w wiadomości. Włączyłam głośnik.

Po dwóch sygnałach odezwał się męski głos.

— Kancelaria Nowacki.

— Nazywam się Helena Nowak. Otrzymałam wiadomość z tego numeru. Podobno jutro składany jest wniosek dotyczący sprzedaży mojego domu.

Po drugiej stronie zapadła pauza.

— Pani Nowak? Proszę chwilę zaczekać.

Słyszałam szelest kartek.

— Tak. W dokumentach figuruje pełnomocnictwo do sprzedaży nieruchomości. Pełnomocnikiem jest pan Ryszard Nowak.

Zosia ścisnęła moją rękę.

— Nigdy nie udzieliłam mu takiego pełnomocnictwa.

— W takim razie proszę przyjechać jutro rano z dowodem tożsamości. Mamy obowiązek wstrzymać czynność.

Ryszard rzucił się ku telefonowi.

— To nieporozumienie! Ona podpisała zgodę!

— Panie Ryszardzie — powiedział notariusz — rozmawiamy z właścicielką nieruchomości.

Ryszard odsunął się od stołu.

Jego twarz nie była już gniewna. Była naga. Bez pewności człowieka, który przez lata krzyczał tak długo, aż wszyscy zaczynali wątpić we własną pamięć.

Patrycja usiadła na krześle.

— Tato, co chciałeś sprzedać?

— Niczego nie chciałem sprzedawać.

— Widziałam wiadomość.

Eliza zaczęła płakać naprawdę. Nie teatralnie, jak wcześniej. Jej ramiona drżały.

— Ryszard, powiedz jej.

— Zamknij się.

— Powiedz jej, dlaczego potrzebowaliśmy pieniędzy.

Patrzyłam na nich, a w mojej głowie układały się fragmenty: nowe zasłony, nagłe wyjazdy, raty Patrycji, telefony odbierane przez matkę na korytarzu.

— Ile jesteście winni? — zapytałam.

Nikt nie odpowiedział.

Marta spojrzała na ekran dokumentów.

— Z tego, co widzę, zobowiązania przekraczają sto osiemdziesiąt tysięcy złotych.

Patrycja zakryła usta dłonią.

— Mówiłeś, że chodzi o mój czynsz.

Ryszard milczał.

— Mówiłeś, że Helena ma tylko podpisać zgodę na zabezpieczenie kredytu — ciągnęła Patrycja. — Nie mówiłeś, że chcecie sprzedać jej dom.

— Robiłem to dla rodziny.

— Dla siebie — powiedziałam.

Eliza wstała i podeszła do niego.

— Obiecałeś, że odzyskasz pieniądze z firmy.

Wtedy zrozumiałam. To nie Patrycja była powodem wszystkich długów. Ryszard od dwóch lat przegrywał pieniądze na nieudanym interesie z kolegą z pracy, a moje przelewy zasypywały tylko kolejne dziury. Czynsz siostry był wymówką, która miała utrzymać mnie w poczuciu winy.

— A kiedy przestałam płacić — powiedziałam — postanowiłeś sprzedać mój dom.

— Nie mogłem pozwolić, żeby wszystko się rozpadło.

— Więc rozbiłeś mnie.

Zosia podeszła do stołu i położyła na nim swoją szpitalną kartę.

— Mama nie może dalej się bać — powiedziała cicho.

Ryszard spojrzał na nią. Jego wzrok zatrzymał się na opasce wokół jej nadgarstka.

— Zosia…

— Powiedziałeś, że wyrzucisz nas. Kiedy mama miała krew na twarzy.

Nie umiał odpowiedzieć.

Następnego ranka pojechałam z Martą do kancelarii. Wzięłam ze sobą kopie przelewów, wiadomości i wszystkie dokumenty, które gromadziłam przez pół roku w szufladzie pod ręcznikami. Właściciel kancelarii, pan Nowacki, przeczytał pełnomocnictwo, a potem długo przyglądał się podpisowi.

— To nie jest pani podpis — powiedział.

— Nie.

— Kto miał dostęp do pani wcześniejszych dokumentów?

— Moja matka. Ojciec. Siostra.

Nie wskazałam nikogo palcem. Dokumenty wskazały ich za mnie.

Pełnomocnictwo zostało unieważnione. Bank cofnął nowe zobowiązania. Wszystkie upoważnienia, które kiedyś podpisałam w pośpiechu, zostały zastrzeżone.

Nie chciałam ciągnąć sprawy przez sąd. Chciałam, żeby każdy z nich zobaczył własne nazwisko na własnych rachunkach.

Wróciliśmy do domu po południu.

Na stole leżały trzy koperty. Jedna dla Elizy, jedna dla Patrycji i jedna dla Ryszarda. W każdej znajdowała się lista pieniędzy, które pobrano z mojego konta, oraz termin wyprowadzki.

Patrycja przeczytała swoją pierwsza.

— Nie mam dokąd pójść.

— Masz pracę, samochód i mieszkanie, za które płaciłaś moimi pieniędzmi — odpowiedziałam. — Możesz zacząć od prawdy.

— Oddam ci wszystko.

— Nie obiecuj. Sprzedaj samochód, zamknij rachunek i przelej pieniądze co miesiąc. Bez pośrednictwa mamy.

Patrycja skinęła głową. Po raz pierwszy nie próbowała mnie obrazić.

Eliza usiadła z kopertą na kolanach.

— Myślisz, że naprawdę jestem potworem?

— Myślę, że wiele razy wybierałaś wygodę zamiast mnie.

— Bałam się twojego ojca.

Popatrzyłam na nią.

— A ja byłam dzieckiem, kiedy nauczyłam się bać jego za nas obie.

To zdanie zabolało ją bardziej niż krzyk. Zrozumiałam to po tym, jak zgięła kopertę w palcach.

Ryszard został na końcu.

Przed nim leżała tylko jedna kartka: wypowiedzenie prawa do zamieszkania.

— Nie wyrzucisz własnego ojca — powiedział.

— Nie wyrzucam ojca. Zabieram dom człowiekowi, który próbował sprzedać go za moimi plecami.

— Dokąd mam iść?

— Do osoby, z którą podpisałeś umowę. Do wspólnika, który czeka na pieniądze. Do własnych decyzji.

Spuścił wzrok.

Nie przeprosił. Może jeszcze nie potrafił. Może przeprosiny byłyby pierwszą rzeczą, której nie mógłby użyć jako narzędzia.

Tego wieczoru spakowali się osobno. Eliza złożyła ubrania do starych pudeł. Patrycja oddała mi jedwabny szlafrok i zostawiła na stole kluczyki do samochodu, choć nie prosiłam, żeby robiła to od razu.

Ryszard nie dotknął walizki stojącej w korytarzu.

To ja postawiłam ją przy jego stopach.

— Ta była moja — powiedział.

— Wiem. Dlatego ją pamiętam.

Zosia siedziała na schodach z kubkiem herbaty. Jej twarz wciąż była blada, ale oddychała spokojniej.

Ryszard spojrzał na nią.

— Mogę cię przytulić?

Zosia popatrzyła na mnie. Nie odpowiedziałam za nią.

Po chwili powiedziała:

— Możesz przeprosić. Przytulenie później.

Ryszard skinął głową.

— Przepraszam.

— Za co?

Zatrzymał się.

— Za to, że uderzyłem twoją mamę. Za to, że chciałem zabrać jej dom. Za to, że wmówiłem wam, że nic wam się nie należy.

Zosia przyjęła te słowa bez uśmiechu.

— To początek.

I był to jedyny początek, na jaki mogłam się zgodzić.

Kilka dni później, kiedy bank przekazał mi potwierdzenie zamknięcia fałszywego rachunku, zobaczyłam w załączniku jeszcze jeden dokument. W rubryce dotyczącej osoby, która dostarczyła kopię mojego dowodu, widniało nazwisko Patrycji.

Nie zaprzeczyła.

Powiedziała tylko, że matka kazała jej to zrobić i że bała się odmówić. Uwierzyłam jej częściowo. Nie dlatego, że była niewinna, lecz dlatego, że po raz pierwszy przestała udawać bezradną.

Dostała ode mnie jedną szansę, nie bezwarunkowe przebaczenie.

Ryszard zamieszkał u swojego wspólnika, który po otrzymaniu wezwania do zwrotu pieniędzy przestał odbierać telefony. Eliza wynajęła mały pokój i podjęła pracę w sklepie, choć przez lata powtarzała, że jest na to zbyt zmęczona.

Nie zaprosiłam ich z powrotem.

Ale kiedy Zosia wróciła ze szpitala na kontrolę, znalazłyśmy w skrzynce list. Ryszard napisał go odręcznie, bez próśb o pieniądze i bez słowa o rodzinnych obowiązkach.

„Nie wiem, jak naprawić to, co zrobiłem. Wiem tylko, że dom był twój, zanim odważyłem się nazwać go naszym”.

Zosia przeczytała zdanie dwa razy.

— Co mu odpowiesz?

Spojrzałam na kartkę, a potem na jej cienką opaskę od lekarza, którą nadal nosiła przy plecaku.

— Że może zacząć od oddania pierwszej raty.

— A potem?

— Potem zobaczymy, co zrobi, kiedy nikt nie będzie go zmuszał.

Wieczorem przykleiłam na lodówce nową kartkę. Nie było na niej listy długów ani terminów przelewów. Napisałam tylko: „Kontrola Zosi — środa, dziewiąta rano”.

Pod spodem położyłam klucze do samochodu Patrycji, które oddała mi bez słowa.

Zosia spojrzała na nie i zapytała:

— Mamo, naprawdę już możemy planować tylko nasze sprawy?

Przycisnęłam jej szpitalną opaskę do kartki z terminem wizyty.

— Tak. Od środy rano zaczynamy od twojej krwi, nie od cudzych rachunków.