CZĘŚĆ 4 — Przez trzy lata gotowałam dla dwunastu krewnych, aż oznajmiłam, że jadę do sanatorium — wtedy uśmiech synowej zniknął

CZĘŚĆ 4

— Kto mówi? — zapytałam, ściskając telefon tak mocno, że obudowa wbiła mi się w dłoń.

— Nazywam się Paweł Orłow. Prowadzę warsztat, w którym pracuje pani syn. Nie chciałem dzwonić, ale sytuacja wymknęła się spod kontroli.

Tamara pochyliła się ku mnie.

— Włącz głośnik.

Zrobiłam to.

— Co zrobił Andrej? — zapytałam.

— Nie chodzi tylko o pieniądze. On podpisał dokument, według którego pani mieszkanie miało zostać zabezpieczeniem pożyczki. Ale najgorsze jest to, że pieniądze nie poszły na jego długi.

Spojrzałam na Tamarę.

— Na co poszły?

— Na operację jego córki.

Powietrze zatrzymało mi się w gardle.

Andrej i Ksenija nie mieli przecież dzieci. Przynajmniej tak myślałam. W każdą drugą sobotę przywozili siostrzeńców Kseniji, a ja od dawna zakładałam, że chłopcy są tylko hałaśliwymi krewnymi.

— Jakiej córki? — wyszeptałam.

Paweł milczał chwilę.

— Ma na imię Nadia. Ma siedem lat. Jest w klinice dziecięcej w Brzezinach. Pani syn dowiedział się o niej trzy miesiące temu.

Ksenija miała dziecko z pierwszego małżeństwa. Jej córka mieszkała u ojca na drugim końcu kraju. Tyle wiedziałam. Nigdy jednak nie słyszałam o chorobie ani operacji.

— Dlaczego Andrej mi nie powiedział?

— Bo nie chciał, żeby pani wiedziała, że od lat gra człowieka, który wszystko kontroluje. Bał się, że odmówi pani pieniędzy. A potem pożyczył od niewłaściwych ludzi.

— I dlatego próbował sprzedać moje mieszkanie?

— Tak. Ale, pani Ludmiło, proszę go nie usprawiedliwiać. Zrobił rzecz straszną. Ja tylko uważam, że powinna pani znać całą historię, zanim podejmie decyzję.

Pojechałyśmy z Tamarą do kliniki. Przez całą drogę milczałam. Za szybą przesuwały się przystanki, sklepy i mokre drzewa. W kieszeni miałam granatowy notes. Na jednej stronie zapisałam kiedyś: „Ksenija zabrała cztery pojemniki, powiedziała, że jutro odda”. Teraz te słowa wydawały mi się małe wobec kwoty, która mogła zdecydować o życiu dziecka.

W recepcji siedziała kobieta w zielonym fartuchu.

— Szukam Nadii Orłowskiej — powiedziałam.

— Jest pani rodziną?

— Jestem babcią jej ojczyma.

Kobieta spojrzała na Tamarę, potem na mnie.

— Sala siódma. Ale proszę nie robić zamieszania.

Za drzwiami sali siedział Andrej. Miał rozciętą wargę. Ksenija stała przy łóżku małej dziewczynki i trzymała ją za rękę. Nadia spała pod białym kocem, a z jej palca wychodził cienki przewód.

Andrej poderwał się.

— Mamo, nie powinnaś tu przyjeżdżać.

— Ty też nie powinieneś był przychodzić do notariusza z moim podrobionym podpisem.

Ksenija odwróciła głowę.

— Operacja jest jutro — powiedziała cicho.

— Ile potrzeba?

— Sto dwadzieścia tysięcy. Resztę zabrał pośrednik. Myśleliśmy, że zdążymy sprzedać mieszkanie.

— Moje mieszkanie.

— Wiem — powiedział Andrej.

To „wiem” nie było obroną. Było przyznaniem się do ciężaru, którego nie umiał już unieść.

— Dlaczego nie przyszliście do mnie? — zapytałam.

Andrej spojrzał na śpiącą Nadię.

— Bo całe życie patrzyłem, jak pracujesz za wszystkich. Bałem się, że jeśli poproszę, zobaczysz, kim się stałem.

— Zobaczyłam bez proszenia.

Tamara wyszła na korytarz i zadzwoniła do pana Wiktora. Ja zadzwoniłam do Pawła Orłowa.

— Czy ma pan dowody, że pieniądze poszły na leczenie Nadii?

— Mam przelewy i umowę. I wiem, kto naciska na Andreja.

— Chcę to wszystko zobaczyć.

Paweł przyjechał po godzinie. Przyniósł teczkę oraz mały metalowy brelok w kształcie pioruna. Rozpoznałam go natychmiast. Andrej dostał taki ode mnie, kiedy miał dziesięć lat i po raz pierwszy pojechał ze mną na nocną awarię sieci.

— Zostawił go w warsztacie — powiedział Paweł. — Razem z kopią umowy.

W dokumentach znalazłam nazwisko wierzyciela. To był człowiek, który od miesięcy pożyczał pieniądze pracownikom warsztatu pod ogromny procent. Umowa zawierała klauzulę, że w razie opóźnienia przejmuje prawo do mieszkania wskazanego w zabezpieczeniu.

— Andrej nie mógł sprzedać mojego mieszkania — powiedziałam.

— Nie — odpowiedział pan Wiktor. — Ale mógł doprowadzić do tego, że wierzyciel spróbowałby je przejąć. Jutro rano musimy złożyć oświadczenie o nieważności dokumentów i zawiadomić księgę wieczystą.

— Złożymy — powiedziałam.

Andrej spuścił głowę.

— Mamo, jeśli to zrobisz, stracę pracę i pójdę siedzieć.

— Jeśli tego nie zrobię, stracę mieszkanie. A ty nadal będziesz uważał, że cudza krzywda jest ceną za twoje milczenie.

— Nadia może nie przeżyć bez operacji.

— Wiem.

Wyjęłam telefon i zadzwoniłam do kierownika kliniki. Nie prosiłam o tajemnicę ani o przysługę. Zapytałam, czy można założyć rachunek leczenia, na który wpłaty będą trafiały bezpośrednio do placówki. Potem zadzwoniłam do dawnej spółdzielni pracowniczej. Po trzydziestu pięciu latach nikt nie zapomniał, że podczas wielkiej burzy prowadziłam dyżur przez trzydzieści godzin bez snu.

Nie chciałam, żeby pieniądze przechodziły przez ręce Andreja.

Chciałam uratować dziecko, nie jego kłamstwo.

Do wieczora udało się zebrać brakującą kwotę. Część wpłaciła spółdzielnia, część Tamara, a resztę ja. Nie sprzedałam mieszkania. Nie oddałam go w zastaw. Pieniądze przelałam bezpośrednio na rachunek kliniki.

Rano pan Wiktor unieważnił pełnomocnictwo. Wierzyciel próbował wejść do mojego mieszkania, ale dokumenty nie dawały mu żadnego prawa. Paweł dostarczył dowody umowy i przelewów. Andrej musiał podpisać zobowiązanie do spłaty pieniędzy oraz ujawnić wszystkie długi.

Nie było wielkiej sceny z oklaskami. Były za to rozmowy, których nie dało się już odłożyć.

Ksenija przyszła do mnie tydzień później. Nie miała makijażu ani eleganckiego płaszcza. W ręku trzymała pusty pojemnik po sałatce.

— Oddaję — powiedziała.

— Jeden pojemnik nie naprawi trzech lat.

— Wiem.

— Dlaczego zabierałaś wszystko?

Usiadła na brzegu krzesła.

— Bo Andrej powiedział mi, że jeśli pokażemy, że nadal jesteśmy rodziną, będziesz pomagać bez pytań. Potem zaczęło mi być wstyd. Ale za każdym razem, kiedy chciałam powiedzieć prawdę, on obiecywał, że jutro wszystko naprawi.

— Jutro nie naprawia niczego.

— Nadia przeżyła operację — powiedziała.

Po raz pierwszy od wielu dni poczułam, że mogę odetchnąć.

Andrej nie przyszedł z przeprosinami. Przyszedł z segregatorem. W środku były rachunki, umowy, lista długów i harmonogram pracy dodatkowej u Pawła.

— Nie oczekuję, że mi wybaczysz — powiedział. — Chcę spłacić każdy grosz.

— Zacznij od tego, żeby przestać ukrywać prawdę.

— Już powiedziałem Nadii, kim jesteś.

— Co jej powiedziałeś?

— Że uratowałaś jej życie.

Pokręciłam głową.

— Nie. Uratowała ją klinika, lekarze i ludzie, którzy wpłacili pieniądze. Ja tylko dopilnowałam, żebyś nie wykorzystał jej choroby do odebrania mi domu.

Andrej wyciągnął z kieszeni metalowy brelok w kształcie pioruna.

— Znalazłem go u Pawła. Pamiętasz?

— Pamiętam.

— Chciałem ci go oddać, ale nie miałem odwagi.

Wzięłam brelok, lecz nie schowałam go do kieszeni. Położyłam go na stole obok granatowego notesu.

— Masz przychodzić raz w tygodniu — powiedziałam. — Nie na obiad. Na rozliczenie długów.

— A jeśli Nadia będzie chciała cię zobaczyć?

— Wtedy przyjedzie. Bez pojemników i bez wymówek.

Andrej skinął głową.

Kilka dni później mała Nadia przyszła ze mną do starej dyspozytorni. Pokazałam jej tablicę z kolorowymi przewodami i lampkami ostrzegawczymi. Dziewczynka była blada, ale ciekawa.

— Babciu, ten piorun naprawdę działa? — zapytała, wskazując brelok.

— Nie. Ale przypomina, że nawet podczas burzy trzeba wiedzieć, gdzie odciąć prąd.

Nadia dotknęła go ostrożnie palcem.

— A ty wiesz?

Spojrzałam przez szybę na migające światła miasta, ale nie nazywałam tego spokojem. Sprawdzałam obwody. Tak jak dawniej.

— Teraz już wiem — odpowiedziałam.

Dziewczynka uśmiechnęła się i wsunęła metalowy piorun do kieszeni.

— To pożyczysz mi go do jutra?

— Tylko jeśli oddasz.

— Oddam. Nie jestem Kseniją.

Parsknęłam śmiechem, zanim zdążyłam się powstrzymać.

A kiedy wieczorem Andrej zadzwonił z pytaniem, czy może przywieźć własnoręcznie ugotowaną zupę, odpowiedziałam:

— Przywieź jedną porcję. I rachunek za składniki.

Po drugiej stronie usłyszałam cichy śmiech Nadii.

— Babciu — zawołała — nie zapomnij wyłączyć światła na tablicy!

Metalowy piorun zabrzęczał w jej kieszeni jak mały, uparty sygnał alarmowy.