W dniu moich urodzin mąż kazał mi zapomnieć o świętowaniu, a kiedy wrócił wieczorem, jego uśmiech nagle zniknął

— Zapomnij o swoich urodzinach. Mamie skacze ciśnienie i naprawdę nie mam teraz głowy do twoich fanaberii — powiedział Artiom, nawet na mnie nie patrząc.

Stałam wtedy w kuchni z nożem uniesionym nad małym miodownikiem, który sama kupiłam po drodze z pracy. Na kremie drżała jedna świeczka. Nie zapaliłam jej.

Artiom wszedł do mieszkania o dziewiętnastej czterdzieści, rzucił marynarkę na oparcie fotela i od razu zaczął szukać koperty z kartką od matki. Jego palce przewracały rzeczy na półce, jakby wszystko należało do niego, a ja byłam tylko kolejnym przedmiotem, który powinien wiedzieć, gdzie leży.

— Nie ruszaj moich rzeczy — warknął. — Ile razy mam ci powtarzać?

— Kartka od twojej mamy jest na lodówce. Pod magnesem w kształcie cytryny.

Poszedł do kuchni. Słyszałam trzask otwieranej szuflady, przesuwane talerze i jego ciężkie westchnienia.

— Znalazłem — oznajmił po chwili, jakby to była moja zasługa, za którą nie zamierzał dziękować.

Miałam trzydzieści dwa lata. Przez siedem lat małżeństwa nauczyłam się nie oczekiwać kwiatów, prezentów ani nawet zwykłego „wszystkiego najlepszego”. Tego dnia jednak kupiłam sobie ciasto. Może dlatego, że po raz pierwszy od dawna chciałam sprawdzić, czy potrafię zrobić coś tylko dla siebie.

Telefon Artioma zadzwonił o dziewiętnastej pięćdziesiąt trzy.

— Artiomuszku — rozległ się z głośnika głos Raisy Michajłowny, jego matki. — Jutro mam wizytę u lekarza. Ciśnienie znowu mi skacze. Całą noc nie spałam.

Twarz Artioma zmieniła się natychmiast. Głos zrobił mu się miękki, prawie czuły.

— Mamusiu, spokojnie. Oczywiście, że będę. Przyjadę rano, zawiozę cię i poczekam pod gabinetem.

Patrzyłam na jego dłoń zaciśniętą na telefonie. Na moją urodzinową świeczkę. Na krem, który powoli spływał po brzegu ciasta.

— A co z kolacją? — zapytałam cicho.

Artiom zakrył mikrofon.

— Jaką kolacją?

— Z moimi urodzinami.

Przez sekundę wyglądał, jakby naprawdę nie wiedział, o czym mówię. Potem prychnął.

— Katia, nie zaczynaj. Mama jest chora.

— Nie prosiłam, żebyś wybierał między nami. Chciałam tylko, żebyś pamiętał.

— Pamiętam. Po prostu są ważniejsze rzeczy.

Raisa Michajłowna coś powiedziała po drugiej stronie. Artiom spojrzał na mnie z irytacją.

— Dobrze, mamusiu. Nie, ona nie będzie przeszkadzać. Porozmawiam z nią.

Rozłączył się.

— Jutro nie jedziesz ze mną — oznajmił. — Mama źle się czuje, a ty zawsze robisz niepotrzebne zamieszanie.

Wtedy poczułam pod bluzką chłodny metal małego klucza zawieszonego na czerwonej wstążce. Od trzech tygodni nosiłam go przy sobie. Artiom nigdy go nie widział.

— Rozumiem — odpowiedziałam.

Chyba po raz pierwszy w życiu nie zapytałam, kiedy wróci.

Tej nocy, gdy zasnął, wyjęłam z szafy pudełko po żelazku. W środku leżały moje dokumenty, kilka rachunków i umowa, której nie odważyłam się wcześniej przeczytać przy nim na głos.

Rano miałam rozpocząć nowe życie.

O szóstej trzydzieści wstałam, zanim zadzwonił budzik. Artiom spał na plecach, z ręką rozrzuconą po mojej stronie łóżka. Zabrałam walizkę, ale przy drzwiach zatrzymał mnie jego szept.

— Katia… dokąd ty idziesz?

Odwróciłam się. Miał otwarte oczy.

Na komodzie leżała brązowa teczka, a jego ręka powoli wyciągała się w jej stronę. Otworzył usta, jakby właśnie miał przeczytać pierwsze zdanie…

CZĘŚĆ 2

— Katia… dokąd ty idziesz?

Jego ręka zawisła nad brązową teczką. Przez chwilę żadne z nas się nie poruszyło. Z korytarza dochodziło jednostajne tykanie zegara, tego samego, który Artiom dostał od matki i który od siedmiu lat odmierzał każdą moją przegraną rozmowę.

— Do mieszkania — odpowiedziałam.

— Jakiego mieszkania?

Nie udawałam już, że nie rozumiem pytania. Podeszłam do komody i zabrałam teczkę, zanim zdążył jej dotknąć.

— Swojego.

Artiom usiadł na łóżku. Pościel zsunęła mu się z ramienia.

— Zwariowałaś?

— Nie. Po prostu przestałam czekać, aż ty przestaniesz mnie ranić.

Roześmiał się krótko, nerwowo.

— To przez te urodziny? Naprawdę robisz scenę przez kawałek ciasta?

— Nie przez ciasto.

— Więc przez co?

Spojrzałam na jego twarz. Chciałam powiedzieć o wszystkich wieczorach, kiedy wracał od matki i zostawiał mnie samą z obiadem. O rachunkach, które płaciłam z własnej pensji, podczas gdy on twierdził, że „dokłada się, kiedy może”. O tym, jak przy każdej kłótni przypominał mi, że mieszkanie należy do jego rodziny, choć przez siedem lat spłacaliśmy wspólnie kredyt.

Powiedziałam tylko:

— Przez wszystko.

O siódmej dziesięć wyszłam z walizką. Na klatce pachniało mokrym betonem i kawą sąsiadki z drugiego piętra. Serce waliło mi tak mocno, że ledwie słyszałam własne kroki.

Przy samochodzie czekała Lena, moja przyjaciółka z pracy. Oparła się o niebieski samochód i ściskała w dłoni papierową torbę.

— Masz paszport? — zapytała.

— Mam.

— Dokumenty?

— W teczce.

— A klucz?

Wyjęłam czerwonej wstążki nie było widać, bo schowałam ją pod swetrem. Pokazałam mały mosiężny klucz.

Lena uśmiechnęła się ze łzami w oczach.

— W takim razie jedziemy.

Nowe mieszkanie znajdowało się na czwartym piętrze starej kamienicy przy ulicy Topolowej. Miało wysokie okna, skrzypiącą podłogę i maleńki balkon wychodzący na podwórko pełne mokrych drzew. Nie było luksusowe. Było moje.

Pierwszy raz weszłam tam trzy tygodnie wcześniej, kiedy notariusz podał mi klucze. Ciotka Helena zostawiła mi lokal w testamencie, ale przez pół roku nie powiedziałam o nim Artiomowi. Wiedziałam, że nazwałby go „naszym”, zanim zdążyłabym zdjąć buty.

O dziewiątej czterdzieści zadzwonił.

— Natychmiast wracaj — powiedział bez przywitania.

— Nie.

— Katia, nie wygłupiaj się. Mama czeka na mnie, a ty robisz przedstawienie.

— Jedź do niej.

— To mieszkanie jest wspólne.

— Nie jest.

Po drugiej stronie zapadła cisza.

— Co ty powiedziałaś?

— Powiedziałam, że nie jest wspólne.

Rozłączył się. Po minucie przysłał siedem wiadomości. W pierwszej żądał kluczy. W drugiej pisał, że jestem niewdzięczna. W trzeciej zagroził, że wezwie policję.

Lena postawiła na parapecie dwa kubki herbaty.

— Będzie próbował cię przestraszyć.

— Wiem.

— A jeśli przyjedzie?

— Nie wpuszczę go.

— A jeśli ma zapasowy klucz?

Dotknęłam kieszeni, w której leżała umowa własności i protokół przekazania lokalu.

— Wtedy pierwszy raz to on będzie musiał tłumaczyć się komuś obcemu.

O szesnastej trzydzieści pojechałyśmy po ostatnie rzeczy. Artioma nie było. Na stole znalazłam jednak jego telefon, zostawiony przez przypadek albo celowo. Ekran rozświetlił się od wiadomości od Raisy Michajłowny.

„Nie pozwól jej zabrać dokumentów. Jeśli je ma, wszystko się skomplikuje”.

Poczułam zimno w palcach.

— Katia — szepnęła Lena. — Co to znaczy?

Nie zdążyłam odpowiedzieć. Z podwórza dobiegł dźwięk windy, potem ciężkie kroki na schodach.

Artiom wszedł do mieszkania z kluczem w dłoni.

— Oddaj mi teczkę — powiedział.

— Nie.

— Nie wiesz nawet, co w niej jest.

— Wiem wystarczająco dużo.

Wtedy zza jego pleców wyłoniła się Raisa Michajłowna. Trzymała parasol jak laskę, a jej twarz była blada z wściekłości.

— Otwórz te drzwi, Katia — rozkazała. — Albo wszyscy dowiedzą się, co zrobiłaś.

Lena zacisnęła palce na moim ramieniu.

Artiom uniósł telefon.

— Mam nagranie z wczorajszego wieczoru. I jeśli nie oddasz dokumentów, odtworzę je przy świadkach.

Nie wiedział, że ja również miałam nagranie.

Sięgnęłam do kieszeni po mały dyktafon, a Artiom zrobił krok w moją stronę. Wtedy na korytarzu rozległ się głos nieznajomego mężczyzny:

— Pani Katia? Jestem pełnomocnikiem ciotki Heleny. Musimy porozmawiać, zanim on otworzy tę teczkę…

CZĘŚĆ 3

— Pani Katia? Jestem pełnomocnikiem ciotki Heleny. Musimy porozmawiać, zanim on otworzy tę teczkę…

Mężczyzna miał około sześćdziesięciu lat, siwe włosy i skórzaną torbę z pękniętym uchwytem. Pokazał legitymację, a potem spojrzał na Artioma.

— Pan jest mężem pani Katii?

— Jestem jej mężem — odpowiedział Artiom. — I mam prawo wiedzieć, co tu się dzieje.

— Ma pan prawo stać na korytarzu. Nic więcej.

Raisa Michajłowna uderzyła końcówką parasola w podłogę.

— To rodzinne mieszkanie!

— Nie — odparł pełnomocnik. — I właśnie dlatego tu jestem.

Wpuściłam go do środka. Artiom wszedł za nim, zanim zdążyłam zamknąć drzwi. Lena stanęła przy zamku, gotowa w każdej chwili wezwać policję.

Pełnomocnik położył na stole trzy dokumenty. Papier miał nierówne brzegi, a na ostatniej stronie widniała pieczęć notariusza.

— Ciotka Helena sporządziła testament osiem miesięcy temu — powiedział. — Lokal przy ulicy Topolowej został zapisany wyłącznie pani Katii. Bez współwłasności, bez udziału męża, bez prawa do roszczeń.

Artiom pobladł.

— Ona jest moją żoną. Wszystko, co posiada, jest nasze.

— Nie w przypadku majątku odziedziczonego. Powinien pan o tym wiedzieć, skoro tak często powołuje się pan na przepisy.

— Katia mnie okłamała!

— Przez trzy tygodnie nie powiedziałam ci o mieszkaniu — odpowiedziałam. — Nie okłamałam cię. Po prostu pierwszy raz zachowałam coś dla siebie.

Raisa zrobiła krok do przodu.

— To my cię przyjęliśmy do rodziny!

— Przyjęliście moje pieniądze — powiedziałam. — I przez lata udawaliście, że to łaska.

Wyjęłam dyktafon. Artiom spojrzał na małe urządzenie w mojej dłoni i nagle stracił pewność siebie.

— Co to jest?

— Włączę.

Z głośnika popłynął jego głos z poprzedniego wieczoru.

„Niech ona myśli, że mieszkanie jest nasze. Jak sprzedamy je po śmierci mamy, spłacimy długi i kupimy coś większego. Katia i tak nie będzie miała odwagi się sprzeciwić”.

Potem odezwała się Raisa.

„Najpierw trzeba doprowadzić do tego, żeby przepisała swoją część. Powiedz, że lekarz, że stres jej szkodzi, że rodzina jej potrzebuje”.

W pokoju zrobiło się tak cicho, że słyszałam kapanie wody z kranu.

Artiom patrzył na dyktafon, jakby ktoś przyłożył mu nóż do gardła.

— To wyrwane z kontekstu — wyszeptał.

— Jaki kontekst sprawia, że planowaliście sprzedać mój spadek? — zapytałam.

— Katia, posłuchaj…

— Słuchałam przez siedem lat.

Pełnomocnik wyjął z torby jeszcze jedną kopertę.

— Jest też druga sprawa. Ciotka Helena poprosiła mnie, żebym przekazał pani ten dokument dopiero po opuszczeniu przez panią poprzedniego mieszkania.

Artiom ruszył w jego stronę.

— Proszę to oddać!

— Proszę się cofnąć — powiedziała Lena.

Pełnomocnik otworzył kopertę i podał mi kartkę. Przeczytałam ją raz. Potem drugi.

Helena nie tylko zostawiła mi mieszkanie. Przez lata prowadziła zeszyt z przelewami, które robiłam na „wspólne wydatki”. Wszystkie były przeznaczone na raty kredytu zaciągniętego przez Artioma na spłatę długów jego matki. Do dokumentu dołączono kopie przelewów i oświadczenie, że Raisa wiedziała o tym od początku.

— On nie spłacał żadnego wspólnego kredytu — powiedział pełnomocnik. — Spłacała go pani. A teraz pozostaje jeszcze kwestia pieniędzy, które zniknęły z pani konta.

Spojrzałam na Artioma.

— Jakich pieniędzy?

Nie odpowiedział.

W tej samej chwili jego telefon zadzwonił. Na ekranie pojawił się numer banku. Artiom odebrał, odszedł pod okno i słuchał przez kilka sekund.

Jego twarz zrobiła się zupełnie biała.

— Co się stało? — zapytała Raisa.

Odwrócił się do nas.

— Bank zablokował rachunek. Ktoś zgłosił podejrzenie wyłudzenia.

Pełnomocnik spojrzał na mnie.

— To ja złożyłem zawiadomienie, zgodnie z instrukcją pani Heleny. Ale to jeszcze nie wszystko.

Na korytarzu zatrzymał się samochód. Przez okno zobaczyłam dwóch policjantów wysiadających z radiowozu.

Artiom cofnął się o krok.

— Katia, co ty zrobiłaś?

Nie zdążyłam odpowiedzieć. Jeden z policjantów wszedł po schodach, a w jego dłoni błysnęło zaświadczenie z pieczęcią.

— Panie Artiomie, musimy porozmawiać o nagraniu i o przelewach. I radzę panu nie wykonywać żadnego telefonu, zanim nie przeczyta pan tego dokumentu…